Η Χίος αποτελεί έναν από τους παραδοσιακούς ναυτότοπους της Ελλάδας. Η «σύγχρονη» Χιώτικη ναυτική παράδοση ξεκινάει στα μέσα του 19ου αιώνα. Έκτοτε οι Χιώτες υιοθετούν κάθε νέα εξέλιξη και διακρίνονται στον τομέα της ναυτιλίας. Κατά τη διάρκεια του Α΄ και Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Χιώτικη ναυτοσύνη δοκιμάστηκε σκληρά σημειώνοντας απώλειες σε πλοία και σε ανθρώπινο δυναμικό. Μεταπολεμικά, αγοράζουν νέα πλοία και κυριαρχούν στις θάλασσες. Παράλληλα, δίνουν έμφαση στην εκπαίδευση με την ίδρυση ναυτικών γυμνασίων και σχολών εμπορικού ναυτικού στο Νομό Χίου. Το ναυτικό επάγγελμα θεωρούνταν ένα από τα δυσκολότερα επαγγέλματα, εξαιτίας των συνθηκών εργασίας, την έλλειψη σύγχρονου εξοπλισμού και την έλλειψη εξειδίκευσης. Ωστόσο, πολλοί είναι οι νέοι που από τη δεκαετία του 1950 εγκαταλείπουν τις γεωργικές δραστηριότητες για να ακολουθήσουν το επάγγελμα, μολονότι τότε οι αποδοχές δεν ήταν υψηλές.
Σήμερα, η ναυτική παράδοση συνεχίζεται με πολλούς νέους και νέες να ακολουθούν το δρόμο της θάλασσας. Στα πλεονεκτήματα του ναυτικού επαγγέλματος περιλαμβάνονται η πολύ υψηλή αμοιβή, η άμεση αποκατάσταση, η γρήγορη εξέλιξη, η γνωριμία με κόσμο και η σταθερή εργασία. Στα μειονεκτήματα περιλαμβάνονται η απόσταση από την οικογένεια και τις καθημερινές χαρές, το βαρύ ανθυγιεινό περιβάλλον εργασίας, η συχνή αλλαγή στο χώρο εργασίας, οι ευθύνες για το φορτίο και το πλήρωμα και η δυσκολία για τη δημιουργία οικογένειας.
Η ναυτική παράδοση της Χίου αποτυπώνεται στην αρχιτεκτονική των οικισμών της Χίου (Βροντάδος, Καρδάμυλα, Συκιάδα, κ.ά. ). Οι δημόσιοι χώροι κοσμούνται από έργα τέχνης, ενώ δωρεές εφοπλιστών στα μεγάλα έργα υποδομής βελτιώνουν τη ζωή των κατοίκων και βοηθούν στην οργάνωση της καθημερινής ζωής που περιστρέφεται γύρω από τη θάλασσα. Αγάλματα αφιερωμένα στους ναυτικούς που χάθηκαν στη θάλασσα βρίσκονται στο Βροντάδο (Αφανής Ναύτης), στην παραλία Μάρμαρο των Καρδαμύλων όπου δεσπόζει ο Καρδαμυλίτης ναυτικός και στην Δασκαλόπετρα όπου βρίσκεται ο Αφανής Ναύτης.
